Khúc tha hương

 

"Tha hương" là một từ Hán Việt mang ý nghĩa sâu sắc về sự dịch chuyển và nỗi lòng của con người khi không còn ở nơi thân yêu đã từng sinh sống, nơi còn có bao người tình thân, bao kỹ niệm vui buồn của một đời người... Tha hương là rời bỏ quê nhà để đi đến một nơi xa lạ, một miền đất khác để sinh sống, làm việc hoặc học tập. ​​Tha (他): Có nghĩa là khác, lạ, không phải của mình. ​Hương (郷): Có nghĩa là quê hương, quê quán, nơi chôn rau cắt rốn.

​​

Trong văn học và âm nhạc Việt Nam, "tha hương" không chỉ là việc thay đổi chỗ ở, mà còn là một trạng thái tâm lý như : Nhớ gia đình, nhớ hàng xóm, nhớ những món ăn và âm thanh quen thuộc. Cảm giác lạc lõng khi xung quanh là những người xa lạ, văn hóa khác biệt. Sự cố gắng vươn lên ở nơi đất khách quê người để mong có ngày trở về thành đạt. ​Chủ đề tha hương luôn chạm đến những góc khuất sâu thẳm nhất của lòng người. Đó không chỉ là việc di chuyển từ nơi này sang nơi khác, mà là một hành trình của cảm xúc, từ hy vọng, nỗ lực đến những nỗi buồn thắt lại mỗi khi chiều buông.

​Thân phận tha hương chứa đựng sức nặng của sự hy sinh và những nỗi niềm không tên mà chỉ người trong cuộc mới thực sự thấu hiểu. Nó không chỉ nói về việc thay đổi địa chỉ trên bản đồ nơi làm ăn sinh sống, mà là nói về một kiếp người đầy biến động. Những kẻ ly hương thường làm những việc mình chưa từng làm. Họ thường giấu kín những nỗi đau trong lòng như "Chỉ báo tin vui, không báo tin buồn". Họ giấu đi những giọt nước mắt, những nỗi buồn, những cơn ốm đau một mình vì sợ người bao thân ở quê nhà phải lo lắng cho mình.

Tập nhạc : Khúc tha hương

Phiên bản không có ghi lời ca

1. Bến chiều
2. Bên trời xám mây
3. Cánh chim trời
4. Cơn gió qua thềm
5. Dòng sông cũ
6. Mùi vị quê hương
7. Nhìn trăng​

Phiên bản có ghi lời ca

Trong khi tha hương nói về trạng thái đang sống ở nơi xa quê nhà thân yêu, thì "Ly hương" nhấn mạnh vào khoảnh khắc và hành động, đó là sự rời bỏ để ra đi hẳn. Đó chắc phải là một trong những quyết định lớn nhất và đau đớn nhất của đời người. ​Ly hương không đơn thuần là một chuyến đi du lịch hay công tác, hay thay đổi chỗ ở, nơi sinh sông... Đó là việc nhổ rễ mình khỏi mảnh đất tổ tiên để đi tìm một chân trời mới, có khi là “không có ngày về”.

Tuy vậy, không hẳn kẻ ly hương mang trạng thái đau buồn hơn tha hương, đôi khi vì xác định là "không có ngày về" cho nên kẻ ly hương phỉ luôn cố gắng hòa hợp và thích nghi với cuộc sống mới (vì không có cách nào khác, như W. Shakespeare mượn vai Hamlet : "To be or not to be"), và chấp nhận tuy rằng nơi đó chỉ là quê hương thứ hai của mình...Do đó, kẻ ly hương thường mang lại nhiều thành công, cũng do bởi một phần là tại "quê hương thứ hai" này có mức sống khá hơn nơi cũ và ở đó họ có nhiều cơ hội để thành đạt hơn nhiều.

Ngược lại, kẻ tha hương, tuy xa nhà nhưng vẫn còn đó nơi xưa chốn cũ, vẫn còn đó những người thân thuộc...rất mực thương yêu mình...và có gì khó khổ chịu không nỗi nữa là "ta lại về ta" hay là thà "về ăn mắm ăn muối" cũng không sao, có gì đâu mà "mắc cỡ lỡ làng". Chính vì những suy nghĩ yếu mềm đó nó đã tạo cho con người họ tính ỷ lại, không quyết chí tiến thân, nên thường mang lại thất bại hơn thành công.

Thời Hán Sở tranh hùng, khi Lưu Bang bị đưa và đất Thục, quân sư Trương Lương cho đốt "sạn đạo" để cắt đứt đường lui về, khiến cho muôn quân tướng sĩ đều hiểu rằng muốn sông họ chỉ còn có cách xây dựng căn cứ vững chắc nơi này mà thôi, không có cách nào khác...Tuy răng, sau này Lưu Bang thành công do bởi nhiều nhân tố khác...mà đôi khi cũng được xem là do "ý trời" nữa.

Phải kể đến chuyện Hàn Tín dùng kế "Tựa sông bày trận" nổi tiếng : Khi đối mặt với đội quân Triệu hùng mạnh 20 vạn người, quân Hán chỉ có 3 vạn. Hàn Tín dẫn quân đến bờ sông và cho quân xếp trận lưng tựa sông, mặt hướng ra đồng bằng...trông rất ngược với binh pháp. Ông cho quân sĩ ở trong thế buộc phải chiến đấu sống còn hoặc là chết. Nó thể hiện tài thao lược, tâm lý chiến xuất sắc và đã đánh bại 20 vạn quân Triệu chỉ với 3 vạn tinh binh.